เวลาเราคุยกับ ChatGPT หรือสั่งให้ AI วาดรูปสวยๆ ออกมา หลายครั้งเราอดทนึกไม่ได้ว่า “มันฉลาดเหมือนคนจริงๆ” หรือ “มันมีสมองของมันเองหรือเปล่า?” บางคนถึงขั้นกังวลว่า AI เริ่มมีความรู้สึก (Sentience) แล้ว
วันนี้เรามาถอดรหัสกันว่า ภายใต้คำตอบที่ดูแสนฉลาดนั้น AI มัน “คิด” เหมือนที่เราคิดจริงหรือไม่?
1. การคิดของคน vs. การคำนวณของ AI
ความแตกต่างที่ใหญ่ที่สุดคือ “ที่มาของคำตอบ” ครับ
- มนุษย์: เราคิดจาก “ความเข้าใจ” และ “ประสบการณ์” เรามีอารมณ์ มีเหตุผล และมีสามัญสำนึก (Common Sense) เช่น ถ้าบอกว่า “ระวังตกน้ำ” เราจะเห็นภาพความเปียก ความหนาว และอันตรายทันที
- AI: มันไม่ได้ “เห็นภาพ” หรือ “รู้สึก” แต่มันทำงานด้วย “คณิตศาสตร์และสถิติ” ครับ สิ่งที่ AI ทำคือการคำนวณว่า “จากคำที่คุณพิมพ์มา คำไหนควรจะโผล่มาเป็นคำถัดไปที่มีความหมายเข้าพวกที่สุด”
เปรียบเทียบให้เห็นภาพ: AI เหมือนคนที่เก่งการสุ่มหยิบการ์ดคำศัพท์ที่เข้าพวกกันมาวางเรียงต่อกันได้อย่างแม่นยำ แต่มันไม่เคยรู้เลยว่า “ความหมาย” จริงๆ ของคำเหล่านั้นคืออะไร
2. AI ไม่มี “จิตสำนึก” (No Consciousness)
ในทางวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์ AI ในปัจจุบัน (Narrow AI หรือ LLMs) ยังห่างไกลจากคำว่ามีจิตสำนึกมากครับ
- มันไม่มีความตั้งใจ: AI ไม่เคยตื่นมาแล้วคิดว่า “วันนี้อยากเรียนรู้วิธีทำอาหารจัง” มันจะทำงานก็ต่อเมื่อมนุษย์ส่ง “พรอมต์” ไปกระตุ้นเท่านั้น
- มันไม่มีความรู้สึก: แม้ AI จะตอบว่า “ฉันเสียใจที่ได้ยินแบบนั้น” แต่นั่นคือการเลียนแบบชุดคำพูดที่มนุษย์มักใช้ในสถานการณ์นั้นๆ ไม่ใช่ความรู้สึกเห็นอกเห็นใจจริงๆ
3. แล้วทำไมมันถึงดูเหมือน “คิดเอง” ได้?
เหตุผลที่ AI ดูฉลาดจนน่าตกใจ เป็นเพราะ “ปริมาณข้อมูลมหาศาล” ครับ นักวิทยาศาสตร์ป้อนข้อมูลแทบทุกอย่างบนอินเทอร์เน็ต ทั้งหนังสือ บทความ แชท และโค้ดโปรแกรมเข้าไปในตัวมัน จนมันสามารถเชื่อมโยงความสัมพันธ์ของข้อมูลได้เก่งมาก (Pattern Recognition) จนเหมือนกับว่ามันมีความรู้รอบตัวจริงๆ
4. ก้าวต่อไปที่โลกกังวล: AGI
คำว่า “คิดเองได้จริง” อาจจะเกิดขึ้นเมื่อโลกเข้าสู่ยุค AGI (Artificial General Intelligence) หรือ AI ที่มีความฉลาดเท่าเทียมมนุษย์ในทุกด้านและสามารถเรียนรู้เรื่องใหม่ๆ ได้เองโดยไม่ต้องมีคนสอน ซึ่งตอนนี้เหล่านักวิทยาศาสตร์กำลังถกเถียงกันว่าเราจะไปถึงจุดนั้นเมื่อไหร่ (บางคนบอกอีก 5 ปี บางคนบอกไม่มีวันถึง)
💡 สรุป: สรุปแล้วมันคิดเองไหม?
คำตอบคือ “ยังครับ” AI ในปัจจุบันเป็นเหมือน “กระจกเงาที่สะท้อนความรู้ของมนุษย์” มันฉลาดเพราะเรา (มนุษย์) ใส่ความรู้ให้มัน มันไม่ได้คิดค้นทฤษฎีใหม่จากความว่างเปล่า แต่มันเก่งในการ “รวบรวมและย่อยข้อมูล” ให้เราใช้ชีวิตง่ายขึ้นนั่นเอง
เกร็ดน่ารู้สำหรับผู้อ่าน: คราวหน้าถ้าคุณคุยกับ AI แล้วมันตอบกวนใจ ลองจำไว้ว่ามันไม่ได้โกรธคุณ แต่มันแค่สุ่มเลือกคำที่ดูเหมือนคนโกรธมาวางต่อกันเฉยๆ ครับ!