ในยุคที่ AI พัฒนาไปไกลจนสามารถ “ปลอม” ได้แม้กระทั่งใบหน้าและน้ำเสียงของคนที่เราคุ้นเคย เทคโนโลยีที่เรียกว่า Deepfake จึงกลายเป็นดาบสองคมที่น่ากลัวที่สุดอย่างหนึ่งของโลกดิจิทัล
วันนี้เราจะมาทำความรู้จักกับมันให้มากขึ้น และเรียนรู้วิธีเอาตัวรอดจากการถูกหลอกด้วยใบหน้าปลอม ๆ เหล่านี้ครับ
1. Deepfake คืออะไร?
Deepfake มาจากคำว่า “Deep Learning” (การเรียนรู้เชิงลึกของ AI) ผสมกับคำว่า “Fake” (ปลอม) มันคือการใช้ AI ขั้นสูงในการสร้างหรือดัดแปลงสื่อ ไม่ว่าจะเป็นภาพนิ่ง วิดีโอ หรือเสียง ให้ดูเหมือนเป็นบุคคลจริงทำสิ่งนั้นหรือพูดสิ่งนั้นจริงๆ ทั้งที่เจ้าตัวไม่เคยทำ
- ภาพและวิดีโอ: ปลอมใบหน้า ขยับปากตามคำพูด (Face Swap)
- เสียง: จำลองน้ำเสียง (Voice Cloning) ที่เหมือนต้นฉบับจนแยกไม่ออก
2. เมื่อ Deepfake กลายเป็นเครื่องมือ “มิจฉาชีพ”
ในปีที่ผ่านมา เราเห็นข่าวการใช้ Deepfake ในทางที่ผิดเพิ่มขึ้นอย่างน่าตกใจ:
- Call Center ยุคใหม่: มิจฉาชีพปลอมหน้าและเสียงเป็นลูกหลาน หรือตำรวจ เพื่อวิดีโอคอลมาหลอกให้โอนเงิน
- Fake News: สร้างวิดีโอคนดังหรือนักการเมืองพูดข้อความที่สร้างความปั่นป่วน
- การล่วงละเมิด: การนำใบหน้าคนอื่นไปใส่ในสื่อลามกโดยไม่ได้รับอนุญาต
3. 5 วิธีจับผิดวิดีโอ Deepfake (เช็คให้ชัวร์ก่อนเชื่อ)
แม้ AI จะเก่งแค่ไหน แต่ในปัจจุบันมักจะมี “รอยโหว่” เล็ก ๆ ให้เราสังเกตเห็นได้:
- การกะพริบตาที่ไม่เป็นธรรมชาติ: AI มักจะเจนเนอเรทการกะพริบตาได้ไม่เนียน หรือกะพริบตาถี่ผิดปกติ (หรือไมกะพริบเลย)
- ขอบใบหน้าและเงา: สังเกตบริเวณกรอบหน้าหรือรอยต่อระหว่างหน้ากับผม มักจะมีอาการ “วุ้น” หรือภาพเบลอ ๆ สั่น ๆ เวลาขยับตัวแรง ๆ
- การขยับปากและฟัน: ลองสังเกตว่ารูปปากตรงกับเสียงที่ได้ยินไหม? และฟันของ Deepfake มักจะดูเรียงกันเป็นแถวขาวโพลนแบบผิดปกติ (ไม่มีร่องฟันที่ชัดเจน)
- ลองให้ “หันข้าง”: นี่คือจุดอ่อนที่ใหญ่ที่สุด! หากวิดีโอคอลแล้วสงสัย ให้บอกให้เขา “หันข้าง 90 องศา” หรือ “เอามือมาบังหน้า” AI จะประมวลผลไม่ทันจนหน้าปลอมบิดเบี้ยวหรือหายไป
- เสียงที่ดูแบน (Flat Voice): แม้เสียงจะเหมือน แต่จังหวะการหายใจหรืออารมณ์ในน้ำเสียงมักจะดูราบเรียบเกินไป
4. วิธีป้องกันตัวเบื้องต้น
- ตั้ง “รหัสลับ” ในครอบครัว: หากมีการโทรมาขอยืมเงิน ให้ถามรหัสลับที่มีรู้กันแค่คนในบ้าน
- อย่าหลงเชื่อวิดีโอที่ดู “ผิดปกติ”: หากเห็นคนดังมาแจกเงินหรือชวนลงทุน ให้เช็คจากแหล่งข่าวทางการเสมอ
- อัปเดตความรู้: ติดตามเทคโนโลยี AI อยู่เสมอ เพราะมิจฉาชีพมักจะนำเทรนด์ใหม่ ๆ มาใช้หลอกเราก่อนใคร
💡 สรุปส่งท้าย
Deepfake ไม่ใช่เทคโนโลยีที่เลวร้ายในตัวมันเอง (ในวงการหนังใช้เพื่อความบันเทิงได้อย่างดีเยี่ยม) แต่ในมือของผู้ไม่หวังดี มันคืออาวุธที่ร้ายแรง “เห็นด้วยตา… อาจไม่ใช่ความจริงเสมอไป” คือคติประจำใจที่ทุกคนต้องมีในยุค AI เฟื่องฟูครับ